Uutiset 2020

Helmi-prográmma luonddubarggut leat álgán Lappis

Birasministeriija álggahan Helmi-eallinbirasprográmma nanne Suoma luonddu máŋggahámatvuođa ja dorvvasta luonddu fállán buriid ekosystemabálvalusaid. Helmi-prográmmas inventerejit árvvolaš luonddubirrasiid, vai gávdnat buoremus čuozáhagaid ordnemii ja dikšumii ja sáhttit dorvvastit čázi kvaliteahta.

Lappi EBI-guovddáš guovllus Helmi-prográmmas inventerejit dán gease árvvolaš árbebiotohpaid, loddečáziid ja rođuid Lassin kártejit lodde- ja beaiveloddešlájaid logiin báikkiin gieldda guovllus.

Lodderehkenastimat leat álgán miessemánus. Eallinbirrasiid inventeremat loddečáhce- ja árbebiotohpabáikkiin álget mihcamáraid maŋŋá. Guvlui gárvána Helmi-prográmmas maiddái ordnen- ja dikšunplána. Rođuid inventerenfidnu koordinere Suoma birasguovddáš ja luonddubargguin vástida Lappi EBI-guovddáš. Rođuid inventeremat álggahuvvojit suoidnemánu álggogeahčen.

Luonddu máŋggahámatvuohta nannejuvvo

Eallinbirrasiid dilli Suomas lea oppalaččat hedjonan mannan jahkelogiid áigge. Loddečáziid ja árbebiotohpaid ordnen ja dikšun leat vealtameahttun doaimmat  hedjoneami bisseheapmin ja šlájaid dorvvasteapmin.

Helmi-prográmma vuosttas mihttomearri lea doarjut luonddu máŋggahámatvuođa seailuma aktiivva doaibmabijuiguin. Loddečáziin dahkat čázádatordnemiid, niito- ja luktegáttiid ordnema ja bissovaš dikšuma ovdamearkan guođohemiin dahje láddjemiin sihke loddesulluid njáskamiid ja lottiide vahátlaš vierisšlájaid, neahtebeatnaga ja miŋkka jávkadeami.

Árbebiotohpain lea mihttomearri buoridit dieđu jo dovdojuvvon báikkiin, muhto gávdnat maiddái ođđa báikkiid dikšumii. Árbebiotohpain álgoordnen lea dávjá dárbbašlaš, man maŋŋá bissovaš dikšun láddjemiin dahje guođohemiin bajásdoallá árbebiotohpaid liđiid báitima ja gavjejeaddjiid boranbeavddi ja eanadaga rabasin.

Báikkiid alla dási ordnen ja dikšun gáibidit álo áiggedási dieđu guovllu luonddus ja dilis. Árbebiotohpainventeremis beaivádit dieđuid čuozáhagaid rájáin, dikšun- ja guođohanhistorjjás ja guovllu dál anus, main eanaeaiggádis dahje čuozáhaga divššáris leat mávssolaš dieđut. Eanaeaiggát sáhttá leat mielde inventeremis. Inventeren ii geatnegahte eanaeaiggáda čatnasit guovllu dikšumii. Árbebiotohpain dieđuid sáhttá ávkkástallat birassoahpamušaid ohcamis dahje guovlluid plánemis ja ovddideamis. Inventerejuvvon árbebiotohpaide sáhttá ohcat eanadoalu birasdoarjaga.

Árbebiotohpain luonddubarggut čujuhuvvojit eanaš riikkaviidosaččat árvvolaš čuozáhagaid dieđut beaivádeapmái ja ođđa dikšunčuozáhagaid ohcamii. Árbebiotohpainventeremat joatkašuvvet ovddit jagiid láhkai máŋggaid Lappi gielddaid guovllus.

Loddečáziin čuozáhaga dálá dilli ja bessen- ja bárbmolottiid rehkenastimat leat dehálaš lávkkit buori plánemii ja dikšumii. Dán gease vuđolaš čáhce- ja lávttasbáikeloddečielggadusaid ja luonddutiipainventeremiid ordnen- ja dikšunplánaid vuođđun dahket Badjedurdnosis, Durdnosis ja Pellos.

Gielddaide veahkki luonddudikšunbargguide

Gielda-Helmi vehkiin doarjut gielddaid dahkan luonddudikšuma ja -ordnema bargguid. Gielddat sáhttet ohcat luonddučilgehusaid, dikšun- ja ordnema plánemii ja konkrehta ordnenbargguide buot Helmi-prográmma eallinbirrasiin. Ohcan lea rabas borgemánu loahpa rádjai.

Doarjja mieđihuvvo viđa sierra temái: jekkiid ovddežii ordnen; loddečáziid ja lávttasbáikkiid ordnen ja dikšun; meahcceeallinbirrasiid dikšun; sihke smávvačáziid ja gáddeluonddu ordnen. Gielda-Helmi -doarjja čujuhuvvo vuosttažettiin gielddaid oamastan ja hálddašan eatnamiidda.  Lappi EBI-guovddáš doarju Lappi gielddaid ohcamis.  Máŋggahámat biras šaddá čuozáhagaid fierpmádagas, mii gielddaid vehkiin lea vejolaš ollašuhttot.

Čuovo Lappi EBI-guovddáža twittera @Lapin_ELY ja #HelmiOhjelma –áššesátni, vai sáhtát čuovvut gos Helmi-prográmmas doibmet maiddái eará guovlluin Suomas. Buori Helmi-geasi!

 

Lassidieđut Lappi EBI-guovddážis:

Loddečázit, Niina Sankari, 0295 037 047

Árbebiotohpat, Kristiina Hoikka, 0295 037 014

Gielda-Helmi ja árbebiotohpat, Marjut Kokko, 0295 037 380

Rohtu-fidnu, Liisa Viitala, 0295 037 212

Šleađgapoasta: ovdanamma.sohkanamma@ely-keskus.fi

Liŋka Birasministeriija Gielda-Helmi dieđáhussii (suomeksi): https://valtioneuvosto.fi/artikkeli/-/asset_publisher/ymparistoministerio-avaa-erityisavustushaun-osana-helmi-ohjelmaa-kolme-miljoonaa-kuntien-luonnonhoitotoihin

 


Päivitetty